Kaz Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır? Kümes Şartları, Yem, Hastalık ve Kar Hesabı
Son yıllarda hem gurme et pazarında hem de tüy ve ciğer sanayisinde talebin patlamasıyla birlikte kaz yetiştiriciliği, en yüksek kar marjına sahip hayvancılık yatırımlarından biri haline gelmiştir. Tavuk ve hindiye göre hastalıklara karşı çok daha dayanıklı olan kazlar, merayı çok iyi değerlendirdikleri için yem maliyeti en düşük kanatlı türüdür.
Peki, sıfırdan kaz çiftliği nasıl kurulur? Kaz ne yer, açık ve kapalı alan ihtiyacı nedir, en tehlikeli kaz hastalıkları nelerdir ve kaz yetiştiriciliğinde kar marjı nasıldır? İşte A'dan Z'ye kaz yetiştiriciliği rehberi...
🏡 Kümes Ve Alan İhtiyacı (Açık ve Kapalı Alan)
Kazlar özgürlüğü ve otlamayı seven hayvanlardır. Bu nedenle sadece kapalı kümeste bakılamazlar; mutlaka geniş bir mera alanına ihtiyaç duyarlar.
Kapalı Alan (Kümes) Hesabı: Gecelemeleri ve olumsuz hava şartlarından korunmaları için kapalı alanda metrekareye en fazla 2 - 3 ergin kaz düşecek şekilde planlama yapılmalıdır. Kümesin tabanı kuru tutulmalı, bol talaş veya saman altlık kullanılmalıdır.
Açık Alan (Mera) İhtiyacı: Kaz başına en az 10 - 15 m² otlatma alanı (mera) ayrılmalıdır. Meranın etrafı tel örgüyle çevrilmeli ve içerisinde gölgelik alanlar bulunmalıdır.
Su Ve Gölet Alanı: Kazların çiftleşebilmesi, döl veriminin artması ve tüy kalitesi için derinliği en az 30-40 cm olan yapay veya doğal bir gölet/su kanalı şarttır.
🌾 Kaz Ne Yer? (Besleme Ve Yem Yönetimi)
Kazlar otobur (otçul) ağırlıklı beslenen hayvanlardır. Sindirim sistemleri lifli gıdaları ve yeşilliği mükemmel şekilde sindirir.
1. Merada Beslenme:
İlkbahar ve yaz aylarında zengin bir merada bulunan ergin bir kaz, günlük besin ihtiyacının %70 - 80'ini sadece otlayarak karşılar. Yonca, fiğ, çayır otları, marul ve mısır silajını severek tüketirler.
2. Kesif (Yoğun) Yem Desteği:
Palaz (Civciv) Dönemi: İlk 4-6 hafta yüksek proteinli (%20-22) kaz başlangıç veya civciv büyütme yemi verilir.
Besi Dönemi (Kesiye Alma): Kesimden önceki son 3-4 haftada kazlara mera kısıtlanarak bol miktarda arpa, mısır, buğday ve besi yemi verilerek hayvanın yağlanması ve göğüs etinin dolması sağlanır.
Günlük Yem Miktarı: Merasız kapalı besi ortamında ergin bir kaz günlük ortalama 200 - 250 gram dane yem/besi yemi tüketir.
🦠 Kaz Hastalıkları Ve Korunma Yöntemleri
Kazlar tavuklara göre hastalıklara çok daha dirençli olsalar da, özellikle yavru (palaz) döneminde dikkat edilmezse kayıplar yaşanabilir:
1. Kaz Vebası (Derzsy Disease / Parvovirus)
Tehlike: 1 ila 3 haftalık genç palazlarda %90'a varan ölümlere yol açan en tehlikeli viral hastalıktır.
Belirtileri: İştahsızlık, çene altında sıvı birikmesi, sulu ishal ve titreme.
Önlem: Kuluçkadan çıkan palazlara ilk haftada Kaz Vebası Aşısı yapılmalıdır.
2. Kaz Kolerası (Pasteurellosis)
Tehlike: Bakteriyel bir hastalıktır. Kirli ve durgun sulardan, ıslak altlıklardan bulaşır.
Belirtileri: Aniden gelen yüksek ateş, moraran ibikler, yeşil sulu ishal ve ani ölümler.
Mücadele: Gölet ve içme suları temiz tutulmalı, antibiyotik tedavisi ve koruyucu aşılar uygulanmalıdır.
3. Islak Altlık Ve Mantar Enfeksiyonları (Aspergillosis)
Kümesin ıslak kalması durumunda palazlarda akciğer mantarı oluşur. Kümes havalandırması iyi olmalı ve altlıklar sık sık yenilenmelidir.
💰 Kaz Yetiştiriciliği Kar Ve Kazanç Hesabı
Kaz üretimi, ürün çeşitliliği sayesinde çok kanallı gelir sağlar:
Canlı / Karkas Et Satışı: Özellikle Kasım-Ocak ayları arasında (kar yedikten sonra) karkas kaz etinin kilo fiyatı oldukça yüksektir. 5-6 kg canlı ağırlığa ulaşan bir kazdan yaklaşık 3.5 - 4 kg net karkas et elde edilir.
Kaz Tüyı Satışı: Kaz tüyü tekstil ve mont/yorgan sanayisinde en pahalı hammadde opsiyonudur.
Damızlık Ve Kuluçkalık Yumurta: Doğal kaz yumurtası ve kuluçkalık yumurtalar bahar aylarında yüksek fiyatlardan alıcı bulur.
Kar Marjı: Yem masrafının büyük kısmı meradan karşılandığı için, doğru bir pazarlama ile kaz yetiştiriciliğinde net kar marjı %50 - 60 seviyelerine ulaşmaktadır.
Özetle: Mera Varsa Kaz Kazandırır!
Geniş bir meraya, su kaynağına ve kapalı bir geceleme kümesine sahipseniz; düşük yem maliyeti ve yüksek satış fiyatlarıyla kaz yetiştiriciliği en karlı hayvancılık yatırımlarından biridir. Civciv döneminde aşılarını aksatmayan her üretici bu işten çok yüksek kazanç sağlar.
Kaynak: Hayvancılık ve Tarım Blog
Siz bölgenizde hangi kaz ırkını (Mast, Linda, Fransız G35, Yerli) tercih ediyorsunuz? Deneyimlerinizi yorumlarda bizimle paylaşın!