Erkek Toklu Besisi Nasıl Yapılır? Yem Miktarı, Aşı Takvimi ve Et Satış Kar Hesabı
Küçükbaş hayvancılıkta sermayesini kısa sürede nakde çevirmek ve yüksek kar elde etmek isteyen üreticilerin en çok tercih ettiği model erkek toklu (kuzu) besisidir. Sütten kesilmiş erkek kuzuları alıp 3-4 aylık yoğun (entansif) besi programıyla yüksek canlı ağırlığa ulaştırmak, et fiyatlarının yüksek seyrettiği dönemlerde muazzam bir kazanç kapısı sunar.
Peki, erkek toklu besisi nasıl yapılır? Bir toklu günde kaç gram yem yer, hangi aşılar zorunludur ve 100 başlık bir besiden ne kadar kar edilir? İşte A'dan Z'ye toklu besisi rehberi...
📈 Toklu Besisinde Günlük Canlı Ağırlık Artışı Ve Besi Süresi
Toklu besisinde temel hedef; hayvanı en kısa sürede, en az yemle maksimum et tutumuna ulaştırmaktır.
Besiye Giriş Ağırlığı: Genellikle 20 - 25 kg ağırlığındaki sütten kesilmiş 3-4 aylık erkek kuzular besiye alınır.
Besi Süresi: Ortalama 90 ile 110 gün sürer.
Hedef Kilo: Besi sonunda toklunun 50 - 55 kg canlı ağırlığa ulaşması ve %50 - 52 karkas et randımanı vermesi hedeflenir.
Günlük Kilo Artışı: Doğru ırk (Kıvırcık, Merinos, Akkaraman melezleri vb.) ve kaliteli besi yemi ile toklular günlük ortalama 300 - 450 gram canlı ağırlık kazanabilir.
🌾 Toklu Besisinde Yem Tüketimi Ve Rasyon Yönetimi
Besiye alınan toklularda "hazımsızlık" ve "yem çarpması" yaşamamak için rasyon geçişi kademeli yapılmalıdır.
1. Besiye Alıştırma Dönemi (İlk 10-15 Gün):
Sütten yeni kesilmiş toklulara aniden yoğun kesif yem verilmez. İlk günlerde kaliteli kuru ot (yonca veya iyi kalite çayır otu) ve az miktarda besi başlangıç yemi verilerek işkembe (rumen) alıştırılır.
2. Yoğun Besi Dönemi (Günde Kaç Gram Yem Yer?):
Kuru Ot / Kaba Yem: Günlük ortalama 200 - 300 gram kaliteli yonca veya saman.
Toklu Besi Yemi (Kesif Yem): Günlük ortalama 1.2 - 1.5 kg özel toklu besi yemi veya (arpa ezmesi + küspe + mısır karışımı).
Temiz Su Ve Yalımı: Önlerinde her zaman temiz su ve altlıklarına yalama taşları konulmalıdır.
💉 Toklu Besisinde En Tehlikeli Hastalıklar Ve Aşı Takvimi
Toklu besisinde en büyük kayıplar "aniden ölümler" ve "akciğer enfeksiyonları" nedeniyle yaşanır. Besiye başlamadan önce şu 3 hayati aşı mutlaka yapılmalıdır:
1. Çelerme / Çelerme Aşıları (Enterotoksemi - Yem Çarpması)
Tehlike: Yoğun tahıl ve besi yemiyle beslenen toklularda bağırsak mikroflorası bozulur ve clostridium bakterileri toksin üreterek tokluyu en güçlü anında aniden öldürür.
Çözüm: Besiye giren her tokluya ilk gün Enterotoksemi (Çelerme) Aşı süzgeci yapılmalı, 21 gün sonra rapeli (ikinci dozu) tekrarlanmalıdır.
2. Akciğer Enfeksiyonları (Pasteurellosis / Zatürre)
Tehlike: Havasız, nemli ve tozlu ağıllarda toklularda hırıltı, öksürük ve ciğer yapışması görülür.
Çözüm: Besi öncesi karma Pnomoni (Zatürre) Aşıları uygulanmalı, ağıl havalandırması mükemmel olmalıdır.
3. İç Ve Dış Parazit İlaçlaması
Toklular besiye çekilmeden önce mutlaka iç (şerit, kelebek, akciğer kurdu) ve dış (uyuz, kene) parazit ilaçlamasından geçirilmelidir. Parazitli hayvan verdiğiniz yemi ete çeviremez!
💰 Et Fiyatından Satış Ve Kar Hesabı (Örnek Tablo)
Gelin, 100 başlık bir erkek toklu besisinin ortalama maliyet ve kar tablosuna bakalım:
Alış Maliyeti: 25 kg canlı ağırlıkta 100 adet erkek kuzu.
Besi Sonu: 100 gün sonunda hayvan başı 50 kg canlı ağırlık (Toplam 5.000 kg canlı ağırlık).
Karkas Et Miktarı: %50 randıman ile hayvan başı 25 kg net karkas et (100 tokludan toplam 2.500 kg et).
Yem Maliyeti: 100 günde hayvan başı ortalama 130-150 kg kesif yem + kaba yem tüketimi.
Kar Marjı: Güncel et fiyatları üzerinden toptan kasaba veya kesimhaneye karkas et olarak satıldığında; yem, aşı ve fire giderleri düşüldükten sonra toklu besisinde net kar marjı ortalama %30 - 40 bandında gerçekleşmektedir.
Özetle: Doğru Aşı + Kaliteli Yem = Yüksek Et Verimi
Erkek toklu besisi, kısa vadeli ve yüksek getirili bir yatırım modelidir. Çelerme (enterotoksemi) aşısını zamanında yapan, parazit mücadelesini tamamlayan ve kaliteli besi yemiyle disiplinli besleme yapan her işletme bu işten çok yüksek kar elde eder.
Kaynak: Hayvancılık ve Tarım Blog
Siz besinizde hangi kuzu/toklu ırklarını tercih ediyorsunuz? Günlük canlı ağırlık artışlarınız nasıl? Deneyimlerinizi yorumlarda paylaşın!