DAMIZLIK İNEK DÜVE HAYVAN ALIRKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR


Damızlık yetiştiriciliğinde amaç en ekonomik şekilde çok süt, et ve döl veren, dayanıklı ve uzun ömürlü hayvanların seçilerek yetiştirilmesidir.

Bu  özelliklere sahip hayvanların seçilebilmesi için 2 kriter önemlidir.

1- Soy kütüğü kayıtlarına göre değerlendirme ki daha geçerli bir yöntemdir.
2- Morfolojik değerlendirme ( Dış görünüş özelliklerine göre değerlendirme).

Biz  burada Morfolojik değerlendirme üzerinde duracağız. Ancak şunu kesinlikle gözardı etmemek gereklidir ki damızlıkta kullanılacak ineklerin mutlaka soy kütüğüne kayıtlı  ve menşei bilinen kaliteli bir boğa sperması ile suni tohumlama yoluyla tohumlanması gereklidir. Aksi halde morfolojik değerlendirmenin önemli bir yararı olmaz. Çünkü morfolojik değerlendirmede ki temel amaç soy kütüğünden edinilen bilgiler ışığında çok süt, döl ve et vermesi  beklenen ineklerin sağlıklı olup olmadıklarına bakmak ve ilerde verimlerini azaltacak bir beden kusurunun bulunup bulunmadığını  anlamaya çalışmaktadır..

Damızlık seçilecek veya damızlık olarak satın alınacak olan hayvanın beklenen verimini aksatacak bir kusurunun olmaması şarttır. Çünkü yalnız sağlıklı ve kusursuz  hayvanlardan yüksek verim vermeleri beklenebilir.

Bugün yürürlükte olan birçok damızlık yetiştirme programında damızlık seçiminde dış görünüş özelliklerinin payı  % 20 ile % 40 arasında degişmektedir.

O halde nedir bu diş görünüş özelliklerini belirleyen kriterler;

  1. Vücut yüksekliği
  2. Vücut derinliği
  3. Sağrı eğimi
  4. Sağrı genişliği
  5. Arka ayak açısı
  6. Tırnak
  7. Ön meme bağlanıtısı
  8. Süt aynası ( arka meme) yüksekliği.
  9. Merkezi meme bağı
  10. Meme derinliği
  11. Meme başları yerleşimi
  12. Meme başı uzunluğu

Bunların ilk 7 si ineğin tip özelliklerini, sonraki 5 ide meme özelliklerini belirtir. Bu özellikler önceden belirlenen ideal tip hayvanın özelliklerine göre değerlendirilir ve ineğe tip ve meme puanları verilir Sonuçta ineğin tip ve meme puanlarının toplamına ineğin dış görünüş puanı denir ve buna göre hayvan değerlendirilir.
1-Vücut yüksekliği : Cidago (omuz) veya sağrının yerden yüksekliğidir.


vücut yüksekliği

2-    Vücut derinliği : Karnın yare en yakın olduğu bölgeden sırrta olan mesafedir.

Bu maddelerin ikisi birlikte vücut kapasitesini belirleyen unsurlardır. yani hayvanın iskembe hacmi, KM tüketimi,  kaba yem tüketimini göstermesi açısından önemlidir.

Vücut yüksekliği ve derinliği yüksek olan hayvanların iskembe kapasiteside yüksek olur ve böyle hayvanlar daha fazla kaba yem tüketebilirler. Dolayısıyla daha ekonomik üretim yapmak mümkün olur.

vücut derinliği

göğüs genişliği

3-Sağrı eğimi : (Doğum kanalının son kısmı) Sağrı önden arkaya doğru hafif meyilli olmalıdır.

sağrı eğimi

4-    Sağrı genisliği : Çati genisliği olarakta ifade edilebilir. Doğum kanalının çatısını oluşturan tuber köksaların birbirinden uzakta olması anlamına gelir.

Bu iki madde döl verimine ilişkin muhtemel kusurları gösterir. Sağrısı eğimli olmayan ve dar çatılı  hayvanalarda güç doğumlara rastlama ihtimali artar. Bu iki kriter ,döl verimine ilişkin tahminde bulunma şansımızı  arttırır.

sağrı genişliği

5-    Arka ayak açısı : Aşil tendonu nun iç açısı olarak ifade edebileceğimiz bu açının ne fazla dar olması istenir nede dik olması arzu edilir. Çünkü aksi halde basıştan kaynaklanan agırlık bacağa homojen yansımaz ve hayvan dengeli basamaz.


arka ayak açısı

6-    Tırnak : Tırnağın yere basışı ne ökçeyle olmalı nede hemen tırnağın ucuyla olmalıdır. Basış tabana yayılmış olmalı ki  tırnağa binen ağırlık homojen olarak dağılsın ve tırnak homojen olarak aşınabilsin ve ilerde düzensiz aşınmaya bağlı problemler yaşanmasın.


tırnak

7-    Ön meme bağlanıtısı : Memenin vücuda olan bağlantısının sağlamlığına bakılmalı ve memenin ilerde sarkma eğiliminin olup olmadığı değerlendirilmelidir. Memenin sarkması ilerde mastitise ve yaralanmalara predispozisyon hazırlayacaktır.

Bu maddeler ideal tip ineğinkilerle kıyaslanarak 1 den 9 a kadar puanlarla puanlanır. Ve bu puanların toplamı ineğin tip puanı olarak ortaya çıkar. Bundan sonraki maddeler ise meme puanını  oluşturur.


ön meme bağlantısı

8-    Süt aynası yüksekliği : Arka memelerin yüksekliği olarakta ifade edilebilir. Arka memelerin kapasite tahmini ile ilgili bir kavramdır. Hayvanın kuyruğu yana çekilip bakıldığında meme loblarının kıvrımına bakarak değerlendirilir.


süt aynası yüksekliği

9-    Meme merkez bağı : Önden arkaya doğru memeyi ikiye böler gibi uzanan ve memenin vücuda bağlanmasını sağlayan bu temel bağın belirgin olması arzu edilir Çünkü zaten bu bağ ancak kapasitesi yüksek olan memelerde belirgindir.


merkez meme bağı

10-  Meme derinliği : Vücuda sağlam bir şekilde bağlanmış  olan memelerin en fazla aşil tendosu hizasına kadar inmesi beklenir. Daha Yukarıda olan memelerin kapasitesi düşük daha aşağıda olanlarda ise sarkma ve sarkmaya bağlı komplikasyonlara ( mastitis, yaralanma v.s.) rastlanabilir.



meme derinliği

11-  Meme başlarının yerleşimi : Meme başlarının birbirlerine eşit uzaklıkta ve ne içe nede dışa dönük olması istenir. eşit uzaklıkta ve merkeze bakar şekilde olması gerekir.



meme başlarının yerleşimi

12-  Meme başı büyüklüğü : Sağım makinesinin adapte olabileceği 4-6 cm civarında olmalıdır. Bunlarda meme puanlarını ifade eder.

meme başı büyüklüüğü

Bu değerlendirmeler 1. Buzağısını doğurmuş olan inekte yapılır. Bu değerlendirmelerden elde edilen bilgiler ineğin kendisinin ve babası olan boğanın degerlendirilmesinde kullanılır. Ancak bir boğanın değerlendirilebilmesi için en az 30 kızının bilgileri değerlendirilmelidir.

Damızlık amaçlı hayvanların seçiminde gözle bakarak değerlendirebileceğimiz hususlar bunlardır.
Bu değerlendirmeler mutlak suretle soy kütüğü kayıtlarının ışığında ve bir uzman tarafından yapılmalıdır.

Yorumlar

ençok okunanlar

CANLI HAYVAN PAZARLARI HANGİ İLDE HANGİ GÜN KURULUYOR

14.09.2020 Canlı Hayvan Pazarı Fiyatları

HALEP KEÇİSİ IRKI VE ÖZELLİKLERİ

Merino Landschaf Koyunu Özellikleri

HONAMLI KEÇİ IRKI ÖZELLİKLERİ

Arpa Hangi Ayda Hasat Edilir?

KİLİS KEÇİSİ IRKI VE ÖZELLİKLERİ

HEREFORD SIĞIR IRKI ÖZELLİKLERİ NELERDİR

2 İNEK İLE AYDA 5000 TL NASIL KAZANILIR

saanen keçisi tek seferde 5 litre süt veriyor